Jaarverslag 2016

Bericht van de CEO

Voor Royal Schiphol Group was 2016 om meerdere redenen een enerverend, intensief en turbulent jaar. We hebben ons eeuwfeest uitgebreid gevierd. Hoogtepunten waren de bijeenkomsten met onze partners en buren, de toekenning van het predicaat Koninklijk en het bezoek van de Koning op 19 september, onze verjaardag. Ook de European Aviation Summit vond op Schiphol plaats, waar de top van de Europese luchtvaartindustrie sprak over de uitdagingen binnen de sector. Het was ook het jaar van een onverwacht sterke groei van het aantal reizigers, wat grote uitdagingen met zich meebracht.

Druk op capaciteit en kwaliteit

In haar jubileumjaar heeft Schiphol een recordaantal van 63,6 miljoen reizigers verwelkomd. Een toename van maar liefst 9,2 procent vergeleken met 2015. Vooral de reizigersaantallen in Vertrek 1 (reizigers met een bestemming in het Schengengebied) stegen fors met 17 procent. Deze onverwacht hoge groei hangt mogelijk samen met het in zicht komen van het plafond van 500 duizend vliegtuigbewegingen, waardoor luchtvaartmaatschappijen de groei ‘naar voren hebben gehaald’; ze zorgen dat ze nu voldoende capaciteit regelen om niet binnenkort achter het net te vissen. Ook door de goedkopere vliegtickets steeg de vraag, zodat we het hele jaar de reizigersaantallen zagen toenemen. Hierdoor ontstond grote druk op onze capaciteit én kwaliteit. Daar kwamen een toegenomen terreurdreiging, structurele onderbezetting van de Koninklijke Marechaussee en diverse werkonderbrekingen nog bij.

Snel en adequaat anticiperen

Door snel en adequaat te handelen en dankzij de flexibiliteit en het oplossingsvermogen van velen, is Schiphol 2016 goed en veilig doorgekomen. Onze eigen medewerkers en die van onze partners verdienen een groot compliment voor hun inzet. En die inzet zal nodig blijven, want naar verwachting zet de groei in de luchtvaart door. Dat betekent dat we op Schiphol extra ruimte moeten creëren om capaciteit en kwaliteit op peil te houden en daar gaan we de komende jaren veel in investeren. Hierbij geldt: Perform today. Create tomorrow. We willen zo tot uitdrukking brengen dat we vandaag bouwen aan het Schiphol van morgen, maar ook dat we tijdens de bouw een goed product willen bieden tegen een concurrerend tarief. Onze havengelden daalden per 1 april 2016 met gemiddeld 11,6 procent.

Veel investeringen op stapel

Een flinke uitbreiding van de capaciteit komt van de nieuwe pier en terminal. In 2016 werd het definitieve akkoord voor de bouw hiervan gegeven en de voorbereidingen zijn inmiddels begonnen. De nieuwe pier zal eind 2019 gereed zijn, de nieuwe terminal in 2023.

Om tot die tijd over voldoende capaciteit en kwaliteit te beschikken, zetten we een tijdelijke vertrekhal neer op de bagagehal Zuid. In september 2016 werd het besluit hiervoor genomen en in april 2017 wordt de hal in gebruik genomen.

Samen met de stadsregio Amsterdam en het ministerie van Infrastructuur en Milieu investeren we tevens in het verbeteren van onze bereikbaarheid door aanpassingen en uitbreidingen van de wegen, het NS-station, het busstation, Schiphol Plaza en het Jan Dellaertplein. De besluitvorming hiervoor is in voorbereiding.

Uitstel Lelystad teleurstellend

In het kader van het selectiviteitsbeleid creëren we niet alleen extra capaciteit op Amsterdam Airport Schiphol. Lelystad Airport kan, zoals afgesproken in het Aldersakkoord, een flink aantal vluchten van Schiphol overnemen, met name niet-mainportgebonden vluchten naar bestemmingen rond de Middellandse Zee (leisureverkeer). In juni 2016 zijn alle contracten voor de bouw van de nieuwe terminal en start- en landingsbaan getekend. De uitvoering is voortvarend gestart en in april 2018 is de infrastructuur klaar. Het is dan ook teleurstellend dat eind 2016 Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) berichtte dat het haar niet gaat lukken de luchtverkeersleiding op die datum op orde te hebben. Dat betekent dat de ingebruikname van Lelystad moet worden uitgesteld. Wij willen harde garanties van het ministerie van Infrastructuur en Milieu en LVNL dat Lelystad Airport uiterlijk in april 2019 open kan en dat we dan kunnen starten met 4.000 vluchten per jaar.

Duidelijkheid over selectiviteit

Nu de capaciteitsgrenzen in zicht komen, neemt ook de discussie over het selectiviteitsbeleid van Schiphol toe. In het Aldersakkoord is afgesproken dat selectiviteit de basis voor groei moet zijn. Schiphol moet zich richten op mainportgebonden verkeer, dus op bestemmingen die het meeste bijdragen aan de Nederlandse welvaart.

Door de toename van het aantal vluchten van low cost carriers krijgt Schiphol regelmatig het verwijt zich niet te houden aan het selectiviteitsbeleid. Maar het is niet aan Schiphol om te bepalen welke luchtvaartmaatschappijen hier mogen landen. Dit is vastgelegd in internationale wet- en regelgeving. Slots worden vervolgens uitgegeven door een onafhankelijke slotcoördinator. De rol van Schiphol bij het selectiviteitsbeleid is de keuzes van anderen te faciliteren, niet meer en niet minder. Wij pleiten voor meer duidelijkheid van de overheid over het selectiviteitsbeleid, wat het inhoudt en wie welke verantwoordelijkheid draagt.

Grens in zicht

De toename van het aantal reizigers brengt de grens van onze groeimogelijkheden snel dichterbij. De afspraak met de omgeving is dat tot en met 2020 maximaal 500 duizend vliegtuigbewegingen per gebruiksjaar worden uitgevoerd. In 2016 zijn we op bijna 479 duizend vliegtuigbewegingen uitgekomen. Dat betekent dat de ruimte om verder te groeien beperkt is. Het moment dat we ‘nee’ moeten verkopen aan luchtvaartmaatschappijen komt snel in zicht, want Schiphol houdt zich aan de afspraak met de omgeving. Daarom hebben we de slotcoördinator gevraagd niet meer dan 500 duizend slots uit te geven.

Toekomstgericht afsprakenkader

Tot en met 2020 staat de ontwikkeling van Schiphol vast, maar over de periode daarna is nog veel onduidelijk. De urgentie voor de definitieve koers is echter hoog, die moet daarom in 2017 worden vastgesteld. Net als de luchtvaartmaatschappijen, bewoners en bestuurders willen we weten waar we straks aan toe zijn.

Die koers moet in goed overleg met partners en de omgeving tot stand komen. We hechten hier sterk aan, maar tegelijkertijd moeten we constateren dat de besluitvorming soms onnodig lang duurt. Het zou goed zijn als we de principes van flexibiliteit, wendbaarheid, daadkracht en snelheid, die horen bij deze tijd, kunnen incorporeren in de diverse overleggremia over Schiphol.

Met alle betrokkenen willen we komen tot een toekomstgericht afsprakenkader, waarbij de doelen centraal staan en niet de middelen. Bij dit afsprakenkader dienen hinderbeperking, mainportontwikkeling en leefomgeving met elkaar in balans te zijn. Het is een solide basis voor de duurzame groei die we voor ogen hebben.

Duurzame groei

We zien de Sustainable Development Goals als stimulans om onze bedrijfsprocessen te verduurzamen en leiderschap te tonen in het debat over mobiliteit. Royal Schiphol Group wil hierin meer het voortouw nemen. Door te anticiperen op toekomstige ontwikkelingen en duurzaamheid te verankeren in onze processen, zorgen we ervoor dat groeiende luchthavens en groeiende metropoolregio’s hand in hand gaan. Net als onze omliggende gemeentes zien wij de noodzaak van circulair ondernemen en we trekken hierin gezamenlijk op. We willen behalve met partijen uit de directe omgeving ook samenwerken met andere luchthavens. Tijdens Airports Going Green, het vooraanstaande congres op het gebied van duurzaamheid, is daarom op initiatief van Schiphol de Airports Sustainability Declaration ondertekend. Luchthavens vanuit de hele wereld hebben hiermee de ambitie uitgesproken om samen te werken aan het verduurzamen van luchthavens.

Actieagenda Schiphol

In de Actieagenda Schiphol, die eind april verscheen, onderschrijft het kabinet de belangrijke rol van Schiphol voor welvaart en welzijn van Nederland. De Actieagenda bevat een aantal acties om de concurrentiepositie van Schiphol te versterken. Volgens het kabinet moet Schiphol – in balans met de omgeving – kunnen blijven groeien om de concurrentie met andere Europese luchthavens en de sterk groeiende luchthavens in Turkije en de Golfstaten aan te kunnen. Royal Schiphol Group is positief over de Actieagenda Schiphol. Echter, de Actieagenda is geen eindpunt, er zijn nog de nodige open eindjes. Daar zullen wij – in het belang van onze concurrentiepositie – aandacht voor blijven vragen.

Digitale diensten onmisbaar

Duurzaam groeien, capaciteit creëren en kwaliteit verbeteren doen we niet alleen in de fysieke omgeving, maar ook met digitale oplossingen. Om dit versneld in te voeren, is het Digital Airport Programme opgezet. Dit gaat ertoe leiden dat Schiphol vanaf 2019 de leading digital airport is. We willen reizigers een optimale ervaring en soepele flow bieden, onder andere door meer self-control tijdens het reisproces en persoonlijke informatie op onze digitale kanalen. De nieuwe Schiphol-website en -app die eind 2016 zijn gelanceerd sluiten hier goed op aan. In 2016 zijn we daarom bijvoorbeeld begonnen met het testen van innovatieve scanapparaten voor handbagage waardoor reizigers vloeistoffen en laptop gewoon in hun tas kunnen laten zitten. Ook is in 2016 samen met de overheid de No-Q paspoortcontrole uitgebreid.

Succes maken we samen

Het succes van Schiphol maken we samen. Dat doen we al 100 jaar en daar zijn we onze partners en de omgeving dankbaar voor. Zo zorgen onze homecarrier KLM en andere luchtvaartmaatschappijen steeds weer voor uitbreiding van het netwerk, wat de aantrekkelijkheid van Schiphol vergroot. Van de overheid verwachten wij de juiste randvoorwaarden, onder meer het op orde hebben van de capaciteit van de Koninklijke Marechaussee. In 2016 was dit echter onvoldoende en dat blijft helaas ook zo in 2017, ondanks de toezegging van uitbreiding. De lange wachtrijen blijven een punt van zorg. We hebben veel vertrouwen in de digitalisering van het grensproces, waar we samen met de overheid hard aan werken. Door constructieve samenwerking en inzet door alle sectorpartners kunnen we ook in de toekomst succesvol blijven.

Economische en sociale bijdrage

De duurzame groei van alle luchthavens van Royal Schiphol Group, Amsterdam Airport Schiphol in het bijzonder, ontwikkelen we met elkaar en dit dient een veel breder belang. Het gaat vooral om de ontwikkeling van Nederland, want de luchtvaart levert een belangrijke economische en sociale bijdrage door Nederland met de wereld te verbinden. We beseffen goed dat we hierbij voor grote uitdagingen staan. Maar Royal Schiphol Group is er klaar voor om ze aan te gaan, ook de aankomende 100 jaar. In het belang van de luchtvaartsector en de toekomst van Nederland.

Jos Nijhuis

President & CEO Royal Schiphol Group

Lees verder: Jaaroverzicht 2016